مقایسه تاثیر بنتونیت(گل سرشور) و کالاندولا بر بهبودی درماتیت دیاپر شیرخواران

Comparison of effects of bentonite and calendula on improvement of diaper dermatitis of infants


چاپ صفحه
پژوهان
صفحه نخست سامانه
مجری و همکاران
مجری و همکاران
اطلاعات تفضیلی
اطلاعات تفضیلی
دانلود
دانلود
علوم پزشکی کاشان
علوم پزشکی کاشان

مجریان: محسن ادیب حاج باقری , منصوره محمودی , محمد رضا شریف

کلمات کلیدی:

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 91121
عنوان فارسی طرح مقایسه تاثیر بنتونیت(گل سرشور) و کالاندولا بر بهبودی درماتیت دیاپر شیرخواران
عنوان لاتین طرح Comparison of effects of bentonite and calendula on improvement of diaper dermatitis of infants
نوع طرح طرح - پایان نامه
محل اجرای طرح
رسته مطالعاتی کارآزمائی بالینی
دانشکده/مرکز دانشکده پرستاری و مامایی
زمان اجرا -روز 445
تاریخ تصویب 1391/11/17
وضعیت طرح خاتمه یافته
ضرورت انجام تحقیق

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
محسن ادیب حاج باقریمجریاولPh.Dadib1344@yahoo.com
منصوره محمودیمجریپژوهشگر پایان نامه کارشناسی ارشد mansoreh.mahmodi@yahoo.com
محمد رضا شریفمجریسومفوق تخصصsharif_m@kaums.ac.ir
مهدی مشایخیهمکاراصلیپزشکی تخصصیmahdi.mashaiekhi@yahoo.com
معصومه حسینیان قمصریناظر کارشناسی ارشد hosseinian_m@kaums.ac.ir

اطلاعات تفضیلی
hide/show

عنوان متن
بیان مسئله (مقدمه، سابقه علمی و هدف تحقیق) 1.3. بیان مساله و اهمیت و ضرورت تحقیق: درماتیت دیاپر یکی از شایع ترین اختلالات پوستی در دوره شیر خوارگی و کودکی است (4)، و به واکنش التهابی حاد پوست در ناحیه پوشک گفته می شود(5و6). این اختلال به علت تماس مکرر و طولانی با ادرار و مدفوع رطوبت، تغذیه با شیر خشک و ساییدگی ایجاد میشود (10-7). اوج بروز سنی این عارضه در 9-12 ماهگی است (11) و فراوانی آن از 7% تا 35% و حتی تا 50% گزارش شده است (12). گزارش شده که در ایالات متحده 75%، در ژاپن 87%، در ایتالیا 15% (13) و در ایران 9/34% بچه ها مبتلا به درماتیت دیاپر می شوند. معمولا شروع این بیماری طی هفته های سوم تا دوازدهم و اوج بروز آن بین 12-7 ماهگی است (14). گام های درمانی معمول در درماتیت دیاپر شامل تعویض مکرر پوشک، شستشوی مکرر ناحیه ژنیتال، استفاده از وازلین، زینک اکساید،ویتامین A است و در صورت بروز عفونت های قارچی و تشدید علائم، از ضد قارچهای موضعی (مانند میکونازول، کلوتریمازول و نیستاتین) (21-15) و کورتیکواستروئید، استفاده می گردد (22). همچنین، استفاده از کالاندولا و آلوورا در درمان این اختلال توصیه شده است(23و24و25). این اختلال عوارضی مانند خشکی، خراشیدگی شیمیایی و مکانیکی، ساییدگی پوست و نفوذ عوامل محرک و میکروبها را در پی دارد و می تواند زمینه را برای عفونتهای باکتریال و قارچی پوست فراهم کند(26). همچنین، باعث بیقراری، خوب شیر نخوردن و بیخوابی در شیرخواران می شود. این مساله باعث مراجعه مکرر به پزشکان اطفال و افزایش نگرانی و اضطراب در والدین می شود(27و28و29). مراجعات مکرر والدین، بار مالی زیادی را بر روی دوش آنها می گذارد. مطالعه ای که توسط مینیچ و همکاران، با موضوع تاثیر پماد اکسی کوئینولین بر روی درماتیت دیاپر انجام شد، بیانگر تاثیر معنی دار این دارو در بهبودی درماتیت دیاپر است(30). همچنین، بالدوین و همکاران مطالعه ای با عنوان مزایای پوستی ناشی از کاربرد زینک اکساید به همراه پوشک یک بار مصرف انجام و نشان دادند که مصرف زینک اکساید باعث کاهش قرمزی درماتیت دیاپر میشود (31). پناهی و همکاران نیز با مقایسه کالاندولا و آلوورا در درماتیت دیاپر گزارش کردند که کالاندولا تاثیر بیشتری داشته است(26). باورینگ و همکاران ، از کرم ترکیبی میکونازول/هیدروکورتیزون برای درمان درماتیت دیاپر استفاده کردند (32). کورتیکواستروئیدهای موضعی یکی از درمانهای رایج این بیماری است ولی مصرف طولانی مدت آنها با عوارض جانبی مانند آتروفی اپیدرم، سرکوب محور هیپوفیز-آدرنال، سندرم کوشینگ، وقفه رشد (33) و گرانولومای گلوتئال اینفنتوم همراه است (22). برخی گزارشات نشان داده اند که نوع پوشک میتواند در بروز درماتیت دیاپر موثر باشد. لئوو همکاران، مطالعه ای را با هدف بررسی فراوانی و شدت درماتیت دیاپر درپی استفاده از پوشک های نخی سنتی در بچه های 3-9 ماهه و بزرگتر انجام و گزارش دادند که درماتیت دیاپر در بچه هایی که از پوشکهای نخی سنتی برای آنها استفاده می شد شایع تر بوده است(34). بنتونیت که نام دیگر آن گل سرشور است، اساساً نوعی کانی به حساب می آید که به صورت فیلو سیلیکات آلومینیوم دار با فرمول Al2O34SiO2H2O)) می باشد. این ماده می تواند چندین برابر حجم معمولی خود آب جذب کند و منبسط شود، به طوریکه حالت ژله ای پلاستیکی و چسبندگی به خود بگیرد. این ماده در صنایع دارو سازی به نام صابون کانی یا صابون رسمی معروف است. همچنین پودر دارویی بنتونیت بسیار ریز، بی بو و به رنگ سفید مایل به خاکستری یا حالتی زرد یا صورتی رنگ است. این ماده ژله ساز، چسبنده و نرم کننده و به منظور محافظ و جذب آب نیز استفاده می گردد(35). با وجودی که رفیعی و امینی منش، استفاده از بنتو نیت را به عنوان یک ماده جذب کننده آب و استفاده اثر بخش از آن را در درمان زخم گزارش نموده اند(36)، مطالعه فولر و همکاران بیانگر تایید این موضوع است(36) . منبع تحقیق معتبری دال بر تناقض در این زمینه وجود ندارد. از آنجایی که پژوهشگر در محل زندگی خود شاهد این بود که والدین برای کاهش قرمزی و شدت و وسعت ضایعه ناشی از درماتیت دیاپر از گل سر شور استفاده می کردند، بنابراین محقق با توجه به اثرات مشاهده شده و دیده نشدن عوارض جانبی در کاربرد آن و مقرون به صرفه بودن بنتونیت و با توجه به بروز زیاد درماتیت دیاپر در میان شیر خواران و بچه ها و مراجعات زیاد به متخصصین اطفال و افزایش اضطراب و نگرانی در خانواده ها(37) بر آن شد مطالعه ای را با هدف مقایسه تاثیر بنتونیت وکالاندولا بربهبودی درماتیت دیاپر شیرخواران انجام دهد.
تعریف واژه‌های کلیدی
روش تجزیه و تحلیل داده ها و بررسی آماری
ملاحظات اخلاقی 8-3 ملاحظات اخلاقی: 1) پژوهشگر خود را به واحدهای مورد پژوهش معرفی کرده و از انها کسب اجازه نمود و اهداف تحقیق را روشن نمود. 2) به واحدهای مورد پژوهش در خصوص محرمانه بودن اطلاعات اطمینان داد. 3) در ابزار گردآوری اطلاعات نام و نام خانوادگی بیمار ذکر نگردید و تنها با شماره مشخص شد 4) واحدهای مورد پژوهش در رد یا قبول شرکت در مطالعه دارای انتخاب آزادانه بودند. 5) مسئولیت بروز عوارض جانبی را پژوهشگر به عهده ‌گرفت. 6) موافقت‌نامه کتبی از کلیه واحدهای موردپژوهش اخذ گردید.
مشکلات اجرایی در انجام طرح و روش حل مشکلات
مشکلات اجرایی و محدودیت های پژوهش-3 مشکلات اجرایی در انجام طرح و روش حل مشکلات: • عدم مراجعه والدین به مراکز بهداشتی و مطبها به دلیل بیمار بودن والدین: جهت برطرف نمودن این مشکل محقق با مراجعه حضوری به درب منزل روند بهبودی درماتیت دیاپر مورد ارزیابی و مشاهده قرارگرفت . • تغییر محل زندگی والدین : برای پیشگیری از این مشکل پزوهشگر در تماسهای تلفنی روزانه در باره این موضوع نیز جویا شد و در صورت عدم امکان دسترسی، نمونه از مطالعه خارج شده و نمونه دیگری انتخاب گردید. barbadensis Mill.) from the Canary Islands (Spain).Molecules. 2013;18(5):4942-54. 25) Gupta VK, Malhotra S. Pharmacological attribute of Aloe vera: Revalidation through experimental and clinical studies. Ayu.2012 ;33(2):193-6. 26) PanahiY،Sharif MR،Sharif A،etc. A Randomized Comparative Trial on the Therapeutic Efficacy of Topical Aloe vera and Calendula officinalis on Diaper Dermatitis in Children. The ScientificWorld Journal. 2012; 2012: 810234. 27) AdalatSh, WallD, Goodyear H. Diaper Dermatitis-Frequency and Contributory Factors in Hospital Attending Children.Pediatric Dermatology. 2007; 24 (5): 483–488. 28) Stamatas GN, Zerweck C, Grove G, Martin KM. Documentation of impaired epidermal barrier in mild and moderate diaper dermatitis in vivo using noninvasive methods.PediatrDermatol. 2011;28(2):99-107. 29) Humphrey S, Bergman JN, Au S. Practical management strategies for diaper dermatitis. Skin Therapy Letter. 2006;11(7):1–6 30) SM Minnich, M Moeschberger, j Anderson.Effect of oxyquinoline ointment on diaper dermatitis. Dermatol Nurs. 1991;3(1):25-8. 31) Baldwin S, Odio MR, Haines SL, O'Connor RJ, Englehart JS, Lane AT. Skin benefits from continuous topical administration of a zinc oxide/petrolatum formulation by a novel disposable diaper. J Eur Acad Dermatol Venereol.2001 ;15(1):5-11. 32) Bowring AR, Mackay D, Taylor FR. The treatment of napkin dermatitis: a double-blind comparison of two steroid-antibiotic combinations. Pediatric Health.2009; 3(1):81-98. 33) R Mohammedamin , J Wouden, S Koning, M Linden, F Schellevis, L Suijlekom-Smit, B Koes . Increasing incidence of skin disorders in children? A comparison between 1987 and 2001.BMC Dermatology. 2006; 6(4). 34) Liu N, Wang X, Odio M. Frequency and severity of diaper dermatitis with use of traditional Chinese cloth diapers: observations in 3- to 9-month-old children. PediatrDermatol. 2011;28(4):380-6. 35) پایگاه ملی داده های علوم زمین کشور.بررسی وضعیت بنتونیت در جهان و ایران 35) Access athttp://www.ngdir.ir/minemineral/PMineMineralChapterDetail.asp?PID=2991 36) RafieiB، AminiManeshA. Mineralogy of Shampoo-clay Deposit in Tafresh Area,Central Province.geosciences journal . 386;16(63):183-183. 37) Ward DB, Fleischer AB, Feldman SR, Krowchuk DP. Characterization of diaper dermatitis in the United States.Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine. 2000;154(9):943–946. 38) Emami Razavi SH, Esmaeili N, Forouzannia S.KH, et al. Effect of bentonite on skin wound healing: experimental study in the rat mode. Acta MedicaIranica. 2006; 44:235-40. 39) ایرجی فریبا،رضازاده مرضیه.اثر موضعی سوکرالفایت در مقایسه با هیدروکورتیزون در درمان درماتیت دیاپر.فصلنامه بیماریهای پوست،سال ششم،شماره3 ،بهار1382. 40) Fowler JF Jr..A skin moisturizing cream containing Quaternium-18-Bentonite effectively improves chronic hand dermatitis. Journal of Cutaneous Medicine and Surgery. 2001;5: 201-5. 41) Kiechl-Kohlendorfer U, Berger C, Inzinger R. The effect of daily treatment with an olive oil/lanolin emollient on skin integrity in preterm infants: a randomized controlled trial. Pediatric Dermatology. 2008;25:174-8. 42) Laudet A B. What does recovery mean to you? Lessons from the recovery experience for research and practice. J Subst Abuse Treat. 2007; 33(3): 243–256. 43) Al-Waili NS. Clinical and mycological benefits of topical application of honey, olive oil and beeswax in Diaper Dermatitis.Clinical Microbiology and Infection. 2005;11:160-3. 44) Fotouhi M, Samii F, Hashemi instructor F, Haddad p,et al. Comparison of Calendula ointment and betamethasone in the prevention of acute radiation dermatitis: a prospective study. Journal of Medicine. Tehran University of Medical Sciences .2007;65: 23-9. 45) Aladag N, Filiz TM, Topsever P, Gorpelioglu S. Parents' knowledge and behaviour concerning sunning their babies; a cross-sectional, descriptive study.BMC Pediatr.2006 ;31;6:27. 46) Baer EL, Davies MW, Easterbrook KJ. Disposable nappies for preventing napkin dermatitis in در این مطالعه بر روی 33 نمونه (بالغین زن ومرد)که مبتلا به درماتیت مزمن بودند، کرم موضعی مرطوب کننده حاوی بنتونیت، هر 2 هفته تا 8 هفته مورد استفاده قرار گرفت. در پایان 8 هفته، به طور معنا داری بهبودی در درماتیت مزمن دست اکثر افراد، گزارش شد(40). • کچل کولندرو همکارانش (2008) تحقیقی را با هدف بررسی اثر پوستی دو پماد موضعی متفاوت بر روی پوست نوزادان پره ترم مبتلا به درماتیت انجام دادند. این مطالعه بر روی 173 نوزاد که به صورت تصادفی انتخاب شدند در بخش NICU انجام شده است. نوزادان گروه کنترل، با کرم روغن زیتون/لانولین (30% روغن زیتون و 70% لانولین) و نوزادن گروه شاهد با کرم Bepanten (کرم امولسیون روغن در آب) برای حداکثر 4 هفته مورد درمان قرارگرفتند. در نتیجه در گروه کنترل که با کرم روغن زیتون/لانولین درمان شده بودند به صورت معنا داری درماتیت کمتری نسبت به گروه شاهد وجود داشت و کرم روغن ریتون برتری بیشتری نسبت به کرم امولسیون روغن در آب نشان داد (41). • آدالات و همکاران (2007) تحقیقی با عنوان بررسی فراوانی و فاکتور های مرتبط با درماتیت دیاپر در شیر خوران انجام دادند. این مطالعه بر روی 532 شیر خواری که با پوشک پوشیده شدند انجام شد. 16% جمعیت مورد پژوهش مبتلا به درماتیت شدند و 48% آنها هرگز به درماتیت دیاپر مبتلا نشدند. چهار عامل برفک دهانی، میزان مواجهه قبلی، تعداد دفعات تعویض پوشک و اسهال با بروز درماتیت دیاپر ارتباط داشت (27). کردند و 48% بهبود نیافتند و از نظر آماری ،تاثیر بنتونیت و کالاندولا بر بهبودی درماتیت دیاپر دارای ارتباط معنا دار بوده است(p=0.001). با توجه به نتایج حاصله، می توان بیان کرد که بنتونیت و کالاندولا می تواند بر بهبودی درماتیت دیاپر موثر است. هدف سوم پژوهش عبارت بود: مقایسه تاثیر بنتونیت 50% و کالاندولا بر مدت بهبودی درماتیت دیاپر در دو گروه مداخله جداول 5-4 و4-4 نشان می دهد که شروع بهبودی درماتیت دیاپر در 6 ساعت اول در گروه بنتونیت3 برابر بیشتر از گروه کالاندولا بوده است و بهبودی کامل در سه روز اول در گروه بنتونیت نیز نسبت به گروه کالاندولا بیش از7/2 برابر بوده است. همچنین در گروه بنتونیت، تعداد شیرخوارانی که بهبود یافتند بیشتر ازتعداد شیرخوارانی است که برای درماتیت دیاپر آنها کرم کالاندولا استفاده شد. پس می توان نتیجه گرفت که بنتونیت 50% موثر از کالاندولا بر بهبودی درماتیت دیاپر است و می تواند به عنوان جایگزینی با منشا طبیعی و مناسب جهت برطرف شدن درماتیت دیاپر مورد استفاده قرار گیرد. در تحقیقی که توسط امامی و همکاران بر روی 48 موش بالغ (مذکر و مونث)، زخمهایی به طول تقریبی 2 سانتیمتر بر پوستشان ایجاد کرده و سپس روزانه تا مدت 10 روز بر روی ناحیه زخم شده با بنتونیت پوشانده و بعد از گذشت مدت زمان 10 روز، بهبودی بیشتری مشاهده کرده است و گزارش شد که بنتونیت بر بهبودی زخمهایی که روی موش ایجاد شده، موثر بوده است (38). در مطالعه حاضر نیز بنتونیت دارای تاثیر ترمیمی خوبی بوده است اما بهبودی در تعداد روزهای کمتری (3 روز) مشاهده شد. همچنین فولر در تحقیقی تاثیر بنتونیت را در کاهش درماتیت مزمن دست بر روی نمونه انسانی، بررسی و گزارش کرد که کرم موضعی مرطوب کننده حاوی بنتونیت که به مدت 8 هفته مورد استفاده قرار گرفت به طور معنا داری بهبودی درماتیت مزمن دست را سرعت بخشیده است (40) با توجه به جستجوی زیاد محقق، مطالعه ای در رابطه با تاثیر بنتونیت دربهبودی درماتیت دیاپر یافت نشد. مطالعات دیگری در رابطه با استفاده از محصولات گیاهی در درمان درماتیت دیاپر وجود دارد. این مطالعات تاثیر کرم ترکیبی عسل، روغن زیتون و موم عسل و روغن زیتون تنها را بر بهبود درماتیت دیاپر مورد بررسی قرار داده و اثرات نسبی را گزارش داده اند(41و43). همچنین فتوحی و همکاران مطالعه ای با عنوان مقایسه تاثیر پماد کالاندولا و بتامتازون در پیشگیری از درماتیت حاد رادیاسیون، بررسی نمود و گزارش داد پماد کالاندولا در کاهش شدت درماتیت حاد رادیاسیون دارای تاثیری معادل بتامتازون بوده است(44). با وجود این میزان بهبودی در مطالعه حاضر در گروه بنتونیت از همه مطالعات یاد شده بیشتر بوده است. پناهی و همکاران نیز طی مطالعه ای به مقایسه اثر آلوورای موضعی و کالاندولا بر روی درماتیت دیاپر در کودکان کمتر از 3 سال مبتلا به درجات متفاوت درماتیت دیاپر پرداخت و گزارش داد که پماد کالاندولا طی مدت 10روز بیش از آلوورا موثر بوده است(26). یافته های این مطالعه اگرچه بر موثر بودن کالاندولا در درماتیت دیاپر کودکان زیر 3 سال دلالت دارد اما نتایج مطالعه حاضر نشان داد که بنتونیت برای درمان درماتیت دیاپر شیرخواران نه تنها موثرتر از کالاندولا بوده است، بلکه سرعت تاثیر بیشتری نیز داشته است. در این تحقیق ما اثر بنتونیت و کالاندولا را بر بهبودی درماتیت دیاپر مقایسه کردیم. نتایج نشان داد که کرم بنتونیت 50% تاثیر سریعتری در بهبودی علائم درماتیت دیاپر نسبت به کالاندولا داشته است. احتمالا مزایای این اثرات می تواند در ارتباط با خصوصیات ضد التهابی، ضد باکتریال، ماده جاذب و به عنوان محافظ پوستی این محصول سنتی باشد. از جمله موضوعات مهمی که باید به آنها توجه شود اینست که هیچ نوع عارضه جانبی در هر دو گروه مشاهده نشد. 2-5 نتیجه گیری نهایی: نتایج حاصل از این مطالعه نشان داد که کرم بنتونیت 50% بر بهبودی درماتیت دیاپر موثر بوده و تاثیر سریعتری در بهبودی علائم درماتیت دیاپر نسبت به کالاندولا داشته است. از جمله موضوعات مهمی که باید به آنها توجه شود اینست که هیچ نوع عارضه جانبی در هر دو گروه مشاهده نشد، پس می تواند به عنوان یک روش ایمن برای درمان درماتیت دیاپر مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به نتایج حاصل از این مطالعه، فرضیه اول تحقیق مبنی بر اینکه، بنتونیت 50% بر مدت بهبودی درماتیت دیاپر موثر است، از نظر آماری مورد قبول قرار گرفت و فرضیه دوم تحقیق هم مبنی بر اینکه بنتونیت 50%، نسبت به کالاندولا تاثیر سریعتری بر مدت بهبودی درماتیت دیاپر دارد، از نظر آماری قبول شد. infants.Cochrane Database Syst Rev. 2006;19(3). 47) Erasala GN, Romain C, Merlay I. Diaper area and disposable diapers. Cochrane Database Syst Rev.2006 ; 19(3). 48) Visscher M, Odio M, Taylor T, White T, Sargent S, Sluder L, Smith L, Flower T, Mason B, Rider M, Huebner A, Bondurant P. Disposable nappies for preventing napkin dermatitis in infants.Cochrane Database Syst Rev.2006 ; 19 (3). 49) Davies MW, Dore AJ, Perissinotto KL. Topical Vitamin A, or its derivatives, for treating and preventing napkin dermatitis in infants.Cochrane Database of Systematic Reviews.2005; 4. 50) Tumino G, Masuelli L, Bei R, Simonelli L, Santoro A, Francipane S. Topical treatment of chronic venous ulcers with sucralfate: a placebo controlled randomized study. Int J Mol Med. 2008;22(1):17-23.
سوالات پژوهش
AbstractAbstract Introduction: Diaper Dermatitis is one of the most common skin disorders of infancy and childhood. The present study was performed to compare the effects of Bentonite and Calendula on the improvement of Diaper Dermatitis in infants. Methods: A double blind randomized trial which was conducted on 100 outpatient infants referred to health care centers or pediatric clinics in Khomein city and diagnosed with Diaper Dermatitis. Data was collected by checklist and observation, and analyzed using t-Test, Chi-Square, Risk Ratio, and Fisher’s exact test. Results: Mean age of the total sample was 6.55±5.35 months. Totally, 88% of lesions in the Bentonite group started its recovery in the first 6 hours while this rate was 54% in Calendula group (P<0.001). The Risk ratio for the improvement in the first 6 hours was 7 folds in the Bentonite group. Also, 86% of infants in the Bentonite group and 52% in the Calendula group were improved completely in the first 3 days (P<0.001). Discussion: Bentonite was effective on the improvement of diaper dermatitis, and also had faster effects compared to Calendula. Keywords: Diaper Dermatitis, Bentonite, Calendula
منابع و ماخذ فهرست منابع: 1) Adam R. Skin care of the diaper area. PediatrDermatol. 2008;25(4):427-33. 2) Foley P, Zuo Y, Plunkett A, Merlin K, Marks R. . The frequency of common skin conditions in preschool-aged children in Australia: seborrheic dermatitis, and pityriasiscapitis (cradle cap). Arch Dermatol. 2003;139(3):318-22 3) Lavender T, Furber C,1 Campbell M,1 Victor S,2,3 Roberts I,4 Bedwell C,1 and Cork M J. Effect on skin hydration of using baby wipes to clean the napkin area of newborn babies: assessor-blinded randomised controlled equivalence trial. BMC Pediatr. 2012; 12: 59. 4) Lam J, Pope E. Case 1: A ‘rash’-ional approach to recalcitrant diaper dermatitis. Paediatr Child Health. 2007; 12(2): 129–131. 5) Davies MW, Dore AJ, Perissinotto KL. dermatitis in infants. J urAcadDermatolVenereol. 2010;24(9):1094-8 6) F?lster-Holst R, Buchner M, Proksch E. Diaper dermatitis. PediatrDermatol. 2011;28(4):380-6. 7) Akin F, Spraker M, Aly R, Leyden J, Raynor W, Landin W. Effect of Breathable Disposable Diapers:Reduced Prevalence Of Candida and Common Diaper Dermatitis.Pediatric Dermatology.2001;18(4):282-290. 8) Visscher M O. Recent advances in diaper dermatitis: etiology and treatment, Hautarzt. 2011;62(9):699-708 9) Jain A, Jain J, Rawat S. Emerging fungal infections among children: A review on its clinical manifestations, diagnosis, and prevention. Journal Pharm BioalliedSciense. 2010; 2(4): 314–320. 10) Ferrazzini G, Kaiser RR, Hirsig Cheng SK, Wehrli M, Della Casa V, Pohlig G, Gonser S, Graf F, J?rg W.Microbiological aspects of diaper dermatitis. Dermatology. 2003;206(2):136-41 11) Hockenberry JM, Wilson D, Jackson C et al. Wong's Nursing Care of Infants and Children (8ed.). St Louis: Mosby Elsevier, 2007;154: 943-946. 12) Emdadi M, Bazmamoun H. The Frequency of Diaper Dermatitis in 0-2 Years Old Children at Nursing Homes in Hamadan on 2000-2001. Scientific Journal of Hamadan University of Medical Science. 2004;11:44-5. 13) Phillip R, Hughes A, Golding J. Getting to the bottom of nappy rash. British Journal of General Practice, 1997;47: 493-497. 14) Sryzdy S, Janghorbani M, GhadiPasha N. Diaper dermatitis prevalence and risk factors in children under 2 years of kindergarten in 1373 Kerman. Journal of Kerman University of Medical Sciences. 1997;1:24-8. 15) Canadian Pediatric Society. INFORMATION FOR PARENTS AND CAREGIVERS. Paediatr Child Health, 2007;12(3):245-247. 16) Robert B. Saper, RASHR. Zinc: An Essential Micronutrient. Am Fam Physician. 2009; 79(9): 768 17) ) Heimall LM, Storey B, Stellar JJ, Davis KF. Beginning at the bottom: evidence-based care of diaper dermatitis. MCN Am J Matern Child Nurs. 2012;37(1):10-6. 18) Morton H.RachelsonH EP. Plasticized Hydrocarbon Ointment in the Treatment of Diaper Dermatitis. J Natl Med Assoc. 1955; 47(2): 113–114. 19) Spraker MK, Gisoldi EM, Siegfried EC, Fling JA, de Espinosa ZD, Quiring JN, Zangrilli SG . Topical miconazole nitrate ointment in the treatment of diaper dermatitis complicated by candidiasis. Cutaneous Medicine for the Practitioner .2006, 77(2):113-20. 20) Hoeger PH, Stark S, Jost G. Efficacy and safety of two different antifungal pastes in infants with diaper dermatitis: a randomized, controlled study. J Drugs Dermatol.2007 ;6(5):522-6. 21) CANADIAN PAEDIATRIC SOCIETY STATEMENT. Antifungal agents for common paediatric infections, Paediatr Child Health ,2005 (8) . 22) Al-NatourNA A-FaSaharH. A forgotten complication of diaper dermatitis: Granuloma glutealeinfantum. J Family Community Med. 2010; 17(2): 107–109. 23) Arun K. Mishra, Amrita Mishra, AnuragVerma, PronobeshChattopadhyay. Effects of Calendula Essential Oil-Based Cream on Biochemical Parameters of Skin of Albino Rats against Ultraviolet B Radiation, Sci Pharm. 2012 ; 80(3): 669–683. 24) L?pez A, de Tangil MS, Vega-Orellana O, Ram?rez AS, Rico M. Phenolic Constituents, Antioxidant and Preliminary Antimycoplasmic Activities of Leaf Skin and Flowers of Aloe vera (L.)Burm.f. (syn. A.
بحث و نتیجه گیری 1-5 بحث: این مطالعه بر روی 100 شیرخوار (24-1ماهه)، که مبتلا به درماتیت دیاپر شده بودند و والدین، آنها را به صورت سرپایی به کلینیک اطفال و مطب پزشک متخصص اطفال جهت درمان آورده بودند، انجام شد. ابتدا تشخیص درماتیت دیاپر توسط متخصص اطفال داده شده و به صورت تصادفی به دو گروه 50 نفره (مداخله تخصیص داده شدند. به یک گروه از شیر خواران کرم بنتونیت و به گروه دیگر کرم کالاندولا داده شد. ابتدا در 6 ساعت اول وسپس در روز سوم بهبودی مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه ، بر اساس یافته های جداول 2-4و 3-4 این پژوهش، در گروه بنتونیت میانگین سنی شیرخوران مبتلا در فاصله بین 1-6 ماه با فراوانی 52% و در گروه کالاندولا نیز در همین فاصله سنی با فراوانی 58% بوده است. تفاوت معنی داری از نظر میانگین سنی در بین دو گروه مشاهده نشد(05/0p). می توان نتیجه گرفت که بروز درماتیت در دخترها بیشتر است. بیشترین نوع روش تغذیه شیرخوارن در هر دو گروه ، تغذیه صرف با شیر مادر با فراوانی 50% و 80% وجود داشت. تفاوت معنی داری از نظر نوع تغذیه شیرخوار در بین دو گروه مشاهده نشد(05/0
پیشنهادات 3-5پیشنهادات: پیشنهادات برای کاربرد یافته ها نتایج تحقیق حاضر نشان داد بنتونیت بر روی درماتیت دیاپر موثر است از آنجایی که والدین دائما با این مشکل در فرزندانشان روبرو می شوند و باعث بی قراری شیر خواران وافزایش نگرانی والدینشان می شود و با توجه به عدم بروز عوارض جانبی در استعمال آن، پیشنهاد می شود این موضوع به عنوان یک درمان سنتی در طب سنتی مورد آموزش قرار گیرد. پیشنهادات برای پژوهشهای بعدی • از آنجایی که این مطالعه برای اولین بار در ایران و با تعداد 100 نمونه ، در سطح شهرستان انجام شده، پیشنهاد می گردد مطالعات دیگری با حجم نمونه بیشتر و به صورت چند مرکزی انجام گیرد. • این مطالعه بر روی موارد ابتلا به درماتیت خفیف تا متوسط انجام شد. لذا به منظور اطمینان بیشتر از تاثیر این ماده بر روی موارد شدید این اختلال،پیشنهاد می گردد مطالعات دیگری بر روی موارد ایتلا به درجات شدید انجام شود. • از انجایی که بنتونیت با توجه به نتایج به دست آمده، بر روی در ماتیت دیاپر شیرخواران که نوعی زخم ناشی از تماس مکرر تاحیه با ادرار و مدفوع است موثر بوده است لذا پیشنهاد می شود مطالعات دیگری بر روی درماتیتدیاپر افراد مسنی که مبتلا به بی اختیاری ادرار ومدفوع هستند انجام شود. • باتوجه به وجود تعداد معدودی از موارد ظرف مدت 3 روز بهبودی کامل نیافتند، یشنهاد می گردد مطالعه ای با مدت پیگیری بیشتر انجام شود.
روش اجرای طرح ( به طور کامل ذکر شود)-4-3 روش نمونه‌گیری: شیر خواران مبتلا به درماتیت دیاپر در صورت داشتن معیارهای ورود به مطالعه به‌ صورت پی در پی انتخاب شدند و سپس به صورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند. بدین صورت که ابتدا با استفاده از جدول تصادفی اعداد عداد زوج در گروه اول، عداد فرد در گروه دوم قرار گرفتند و سپس به صورت پی در پی انتخاب شدند تا حجم نمونه در گروهها تکمیل شود. 3-4-3 حجم نمونه چگونگی تعیین آن: حجم نمونه بر اساس پارامترهای حاصل از مطالعات قبلی(32و14) و همچنین در نظر گرفتن ضریب اطمینان 90% ? ،توان آزمون 8/0 شیوع درماتیت دیاپر در ایران ، درصد درماتیت دیاپر با شدت شدید قبل از مداخله بر اساس مطالعه پناهی(26) ، درصد درماتیت دیاپر با شدت شدید بعد از مداخله بر اساس مطالعه پناهی و همکاران (26) ،از فرمول زیر محاسبه گردیدکه تعداد 86/48 به دست آمد که به منظور اطمینان بیشتر 50 نمونه در هر گروه برآورد شد. 5-4-3روش اجرای پژوهش: در این تحقیق 100 نمونه، از میان شیر خوارانی که به کلینیک اطفال و یک مطب پزشک متخصص اطفال شهرستان خمین به صورت سرپایی مراجعه نموده و تشخیص درماتیت دیاپر توسط پزشک درمانگاه و یا متخصص اطفال داده شد، انتخاب شدند. به طور متوسط روزانه دو مورد با تشخیص درماتیت دیاپر مراجعه کردند. پس از مصاحبه با والدین و کسب رضایت از آنها، ابتدا تست اولیه پوستی (به منظور اطمینان از عدم حساسیت به بنتونیت و کالاندولا) بر روی بازوی شیرخوار توسط محقق انجام و در صورت عدم مشاهده قرمزی و واکنش، به صورت تصادفی (با استفاده از جدول اعداد تصادفی) به دو گروه مداخله (تعداد هر گروه 50 نفر) تخصیص داده شدند. در ابتدا چک لیست هر دو گروه توسط محقق تکمیل شد (مدت زمان لازم برای هر نمونه 30 دقیقه)، سپس به والدین هر دو گروه آموزش داده شد که کرم تجویز شده توسط پزشک را (کالاندولا (ساخت شرکت دینه )یا بنتونیت 50%) پس از شستن نواحی مبتلا با آب ولرم و خشک کردن آن با پارچه نخی تمیز، به اندازه ای بر روی سطوح ضایعه بمالند که حداقل یک سانتیمتر اطراف ضایعه را در بر گیرد و سپس شیرخوار را پوشک کنند. این عمل را هر 6-4 ساعت، بعد از تعویض پوشک و شستشو با آب ساده و خشک کردن محل مبتلا با پارچه نخی تمیز انجام دهند و در صورت نیاز به تعویض پوشک بیشتر می توانند این عمل را بیشتر تکرار کنند (همچنین به مادران آموزش داده شد در طول تحقیق از هیچ ماده دیگری مانند دستمال مرطوب، صابون های حاوی اسانس، یا داروهای دیگر در ناحیه مبتلا استفاده نکنند). زمان مورد نیاز برای آموزش به هر مادر30 دقیقه بود. لازم به ذکر است که اجرای اولین مراقبت، در حضور مادر، توسط خود محقق انجام شد (مدت زمان لازم برای هر نمونه 30 دقیقه است)، سپس روزی 3 مرتبه (صبح، عصر، شب) توسط محقق به صورت تلفنی روند کار و نحوه تاثیر این درمان بر محل، پیگیری شد (مدت زمان لازم برای هر نمونه 10 دقیقه به مدت 6 روز). همچنین یک روز در میان تا 3 نوبت، شیرخوار توسط پزشک و پژوهشگر مورد مشاهده و ارزیابی قرار گرفت. لازم به ذکر است که به منظور جلوگیری از سوگیری و کورسازی مطالعه، کرم های کالاندولا و بنتونیت در ظروف مشابه تهیه و سپس کد گذاری شدند. از همکار پژوهشگر که اطلاعی از کدها و نوع داروی موجود در ظروف نداشت، خواسته شد که دارو را در اختیار مادران قرار دهد.
معیارهای ورود و خروج مطالعه-4-3 معیارهای ورود و خروج پژوهش: معیارهای ورود: 1. شیر خوار باشند (1 -24 ماه) 2. شیر خوارانی که به کلینیک اطفال و مطب ها مراجعه می کردند. 3. شیر خوارانی که به درجه خفیف (قرمزی، خراشیدگی، تحلیل رفتن پوست) تا متوسط (قرمزی با پاپول،خراشیدگی، تحلیل رفتن پوست) درماتیت دیاپر مبتلا بودند. 4. عدم ابتلا به اگزمای شیر خوارگی، اسهال و عفونت ادرای شناخته شده 5. عدم ابتلا به درماتیت قارچی به تشخیص پزشک 6. عدم مصرف قبلی کورتون برای ضایعات فعلی معیارهای خروج: 1. استفاده از کورتیکو استروئید در شیر خواران در طول مطالعه، حتی برای یک بار 2. عدم پیروی از برنامه در طول دوره 3.تشدید عوارض در طول دوره 4.ابتلا به اسهال در طول تحقیق
WorkPlace
اهداف و فرضیاتاهداف پژوهش: 1-2-3 هدف‌ کلی‌: مقایسه تاثیر بنتونیت و کالاندولا بر بهبودی درماتیت دیاپر در شیر خواران 2-2-3 اهداف‌ اختصاصی‌: 1-تعیین تاثیر بنتونیت50% بر مدت بهبودی درماتیت دیاپر در گروه مداخله 2-تعیین تاثیر کالاندولا بر مدت بهبودی درماتیت دیاپر در گروه کنترل 3-مقایسه تاثیر بنتونیت 50% و کالاندولا بر مدت بهبودی درماتیت دیاپر در دو گروه مداخله و کنترل 3-2-3 اهداف کاربردی: اختراع، نوآوری و یا بومی سازی فناوری تولید در صنایع علوم پزشکی و فراورده های دارویی و غذایی کاهش هزینه های درمان بهبود کیفیت تشخیص و درمان 3-3 فرضیات پژوهش: 1- بنتونیت 50% بر مدت بهبودی درماتیت دیاپر موثر است. 2- بنتونیت 50%، نسبت به کالاندولا تاثیر سریعتری بر مدت بهبودی درماتیت دیاپر دارد. 4-3 جمعیت مورد پژوهش و خصوصیات انها: کلیه شیر خواران(24-1 ماه) مبتلا به درماتیت دیاپر با درجات خفیف و متوسط درماتیت، که به مراکز بهداشتی و کلنیک اطفال شهرستان خمین به صورت سرپایی مراجعه کردند.
فهرست مطالب
تعریف واژگان 1.4. تعریف واژه ها: بنتونیت: تعریف نظری: بنتونیت که نام دیگر آن گل سر شور است، اساسا نوعی کانی به حساب می آید، که به صورت فیلو سیلیکات آلومینیوم دار با فرمول33( Na CaALMgsio10) می باشد. این ماده می تواند چندین برابر حجم معمولی خود آب جذب کند و منبسط شود به طوریکه حالت ژله ای پلاستیکی و چسبندگی به خود بگیرد. این ماده در صنایع دارو سازی به نام صابون کانی یا صابون رسمی معروف است (35). تعریف عملی : گلی است خاکستری رنگ، که در ایران به عنوان شامپو جهت شستشوی سر و برای درمان زخم ناشی از پوشک به کار میرود. در این مطالعه پودر بنتونیت توسط داروساز استریل شده با آب استریل مخلوط و به صورت کرم 50% تهیه و به صورت قوطی 30 گرمی استریل مورد استفاده قرار می گیرد. بهبودی: تعریف نظری: بهبودی به عنوان "بهتر کردن وضعیت" تعریف شده است(41). تعریف عملی: در این مطالعه، منظور از بهبودی، رفع کامل ضایعه پوستی مربوط به درماتیت دیاپر است.
چکیدهچکیده فارسی سابقه و هدف: درماتیت دیاپر یکی از شایع ترین مشکلات پوستی در دوره نوزادی و شیرخوارگی و کودکی است. این مطالعه تاثیر کالاندولا و بنتونیت را بر بهبودی درماتیت دیاپر شیرخواران مورد بررسی قرار می دهد. مواد و روشها: این مطالعه به صورت کارآزمایی بالینی دو سوکور دو گروهی روی 100 شیرخوار(1-24 ماه) که به کلینیک اطفال و مطب پزشک اطفال شهرستان خمین به صورت سرپایی مراجعه نموده و تشخیص درماتیت دیاپر توسط پزشک درمانگاه و یا متخصص اطفال داده شده انجام شد. در یک گروه کرم بنتونیت و در گروه دیگر کرم کالاندولا مورد استفاده قرار گرفتند و سپس بهبودی، روزانه به صورت تلفنی توسط محقق ، پیگیری شد و یک روز در میان توسط پزشک و محقق تا 3 روز مورد مشاهده و ارزیابی قرار گرفته شد. داده ها در نرم افزار SPSS و با استفاده از آزمونهای t و آنالیز واریانس و کای دو و آزمون دقیق فیشر تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: تفاوت آماری معنی داری (P<0.05) از نظر بهبودی در 6 ساعت اول و بهبودی نهایی بین دو گروه مشاهده شد. درمجموع 88 درصد در گروه مداخله، 54 درصد در گروه کنترل در 6 ساعت اول بهبود یافتند. به طور کل 86 درصد در گروه مداخله 52 درصد در گروه کنترل بهبودی کامل مشاهده شد. بحث و نتیجه‌گیری: با وجود معنی دار بودن یافته ها در این مطالعه، نتایج نشان داد که در هر دو گروه بنتونیت وکالاندولا بهبودی وجود داشت اما در گروه بنتونیت تاثیر بیشتری بر درماتیت دیاپر داشته است این تحقیق برای اولین بار به صورت خالص و بودن ماده ترکیبی، بر روی نمونه انسانی مورد مطالعه قرار گرفته است. لذا پیشنهاد می شود این مسئله مورد با زخم های دیگر مورد بررسی قرار گرفته شود. واژگان کلیدی: درماتیت دیاپر، بنتونیت، کالاندولا
پیشینه پژوهشمروری بر مطالعات : 1.5. پژوهشهای انجام شده در داخل کشور • امامی رضوی و همکاران (2006) مطالعه ای با عنوان بررسی اثر بنتونیت بر روی ترمیم زخم های پوستی انجام دادند. این مطالعه، بر روی 48 موش بالغ(مذکر و مونث) ، زخمهایی به طول تقریبی 2 سانتیمتر بر پوستشان ایجاد کرده و سپس روزانه تا مدت 10 روز بر روی ناحیه زخم شده با بنتونیت پوشانده و بعد از گذشت مدت زمان 10 روز، بهبودی بیشتری مشاهده کرده است و گزارش شد که بنتونیت بر بهبودی زخمهایی که روی موش ایجاد شده، موثر بوده است. (38). • پناهی و همکاران (2012) مطالعه ای را با عنوان مقایسه اثر درمانی آلوورای موضعی و کالاندولا بر روی درماتیت دیاپر شیرخواران انجام دادند. این مطالعه دوسو کور، بر روی 66 کودک کمتر از 3 سال مبتلا به درجات متفاوت درماتیت دیاپر (خفیف، متوسط، شدید، خیلی شدید) انجام شد. در این مطالعه بر روی 34 نمونه از پماد کالاندولا و 32 نمونه از پماد آلوورا به صورت روزی 3 بار به مدت 10 روز، بعد از تعویض پوشک و شستشوی کودک با آب ولرم و خشک کردن ناحیه مبتلا استفاده شده است. ارزیابی شدت درماتیت دیاپر در روزهای 5 و 10 صورت گرفته به طوری که شیرخورانی که تا روز پنجم بهبودی کامل یافتند درمانشان متوقف گردیده و بقیه شیرخواران درمانشان تا روز دهم ادامه داشت. در ارزیابی نهایی هر دو گروه، کاهش شدت علائم درماتیت مشاهده شد، اما در گروه تحت درمان با کالاندولا بهبودی بیشتری مشاهده شد. به طوری که در گروه تحت درمان با آلوورا درصد نمونه ها در گرید 3 (شدید) از 3/33% قبل از درمان به 3/6% بعد از درمان تغییر یافته و در گروه تحت درمان با کالاندولا درصد نمونه ها در گرید 3 از 1/44% قبل از درمان به صفر، بعد از درمان تغییر یافته است. محققین این مطالعه استفاده از آلوورای موضعی و کالاندولا را بدون بروز عارضه جانبی در درمان درماتیت دیاپر شیر خوران پیشنهاد می کنند(26). • ایرجی و رضا زاده (1380) در اصفهان مطالعه ای را با عنوان اثر استعمال موضعی سوکرالفیت در مقایسه با هیدروکورتیزون در درمان درماتیت دیاپر، روی یک نمونه تصادفی 64 نفره از شیرخواران 1 تا 24 ماهه مبتلا به درماتیت دیاپر که به درمانگاه های آموزشی پوست و اطفال و مرکز تحقیقات پوست مراجعه نمودند انجام دادند. نمونه ها به دو گروه 32 نفره تقسیم گردیدند. برای یک گروه سوکرالفیت و برای گروه دوم کرم هیدروکورتیزون مورد استفاده قرار گرفت. پس از فواصل دو هفته ای (تا مدت8 هفته) توسط پزشک معاینه و پیگیری می شدند. به طوری که پس از دو هفته، در گروه سوکرالفیت 46% بهبودی کامل (بهبودی بیش از 50% در وسعت و تعداد ضایعات)، 6/40% بهبودی نسبی (بهبودی بین 20%-50% در وسعت و تعداد ضایعات)، و 5/12% عدم بهبودی (بهبودی کمتر از 20% در وسعت و تعداد ضایعات) مشاهده شد. در حالیکه در گروه تحت درمان با هیدروکورتیزون 9/46% بهبودی کامل، 25% بهبودی نسبی، و 1/28% عدم بهبودی مشاهده گردید. در پایان هفته هشتم در هر دو گروه 29 بیمار (9/.6%) بهبودی کامل و 3 بیمار (4/9%) بهبودی نسبی داشتند. همچنین در پایان مطالعه برای هر دو کرم سوکرال فیت و هیدروکورتیزون به ترتیب، 94.6% و در 100% موارد، بهبودی کامل رخ داده است. محققان نتیجه گرفتند که در مجموع سوکرال فیت اثری معادل هیدروکورتیزون دارد و می تواند به عنوان درمانی مکمل در کنار درمانهای مرسوم بکار رود(39). • سریزدی و همکارانش در سال 1373 در کرمان تحقیقی را با عنوان بررسی شیوع دیاپر درماتیت و عوامل موثر بر آن در کودکان زیر 2 سال مهد کودکهای کرمان انجام داد. مطالعه در 50 مهد کودک انجام شد که تنها در 31 مهد کودک شیرخواران زیر 2 سال (358شیرخوار) نگهداری می شدند. این شیرخواران، توسط پزشک به صورت مستقیم مورد معاینه بالینی قرار گرفتند. ملاک تشخیصی بیماری، علائم بالینی از قبیل اریتم و قرمزی در ناحیه پوشک بود. برای تمام کودکان با استفاده از پرسشنامه و مصاحبه با والدین، اطلاعاتی از قبیل سابقه بیماریهای سیستمیک، وجود اسهال اخیر، تعویض و نحوه شستشوی کهنه، تغذیه شیر خوار، سطح تحصیلات والدین مورد بررسی قرار گرفت. ملاک تشخیص بیماری، علائم بالینی و وجود اریتم و قرمزی در ناحیه پوشک بود. بیشترین میزان بروز بیماری در سن کمتر از 6 ماه و کمترین بروز آن در سنین 18-24 ماهگی بود. بیشترین شیوع در شیرخورانی که از شیرخشک تغذیه می شدند دیده شد و کمترین شیوع در شیرخورانی که از شیرخشک و شیر مادر به طور توام تغذیه می شدند وجود داشت و در نهایت شیوع درماتیت 9/34 درصد گزارش شد (14). 1.6. پژوهشهای انجام شده در خارج از کشور • فولر و همکاران (2001) مطالعه ای با هدف بررسی تاثیر کرم مرطوب کننده حاوی مقداری بنتونیت بر بهبودی درماتیت مزمن دست انسان انجام دادند.
روش پژوهش(جامعه، محیط پژوهشی،حجم نمونه و چگونگی تعیین،...)
روش جمع آوری اطلاعات-3روش جمع آوری و تجزیه تحلیل داده ها: چک لیستی طی مطالعه کتابخانه ای و مرور بر مطالعات قبلی تهیه شد و روایی محتوایی آن توسط تعدادی از اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کاشان و اراک مورد تایید قرار گرفت. پایایی چک لیست از طریق بررسی پایایی ارزیابان بررسی شد به این منظور چک لیست با فاصله کوتاهی توسط محقق و کمک محقق (که در این زمینه آموزش دیده بود) برای 10 بیمار تکمیل و سپس همبستگی بین نمرات محاسبه شد (r=0.93). در این مطالعه یافته ها با استفاده ازنرم افزار SPSS(16.0) تجزیه تحلیل شد. به این منظور از آمار توصیفی و آزمونهای تحلیلی استفاده شد. با توجه به انجام آزمون نرمالیتی و نرمال بودن توزیع یافته ها، برای مقایسه پارامترهای کمی (سن، وزن، تعداد روز بهبودی) دو گروه با استفاده از آزمون t-testStudent's و برای مقایسه پارامترهای کیفی دو گروه از آزمونهای ،Fisher's exact test،chi-squar استفاده شد.
دانستنیهای پژوهش( چارچوب پنداشتی)
AcAbstract

پیوست ها
hide/show

نام فایل تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود